«Ես երջանիկ եմ, որ հիսուն տարի շարունակ Սունդուկյանի մայր թատրոնում խաղացել եմ մեր մեծերի հետ, որոնցից շատ բան եմ սովորել, և թեև տարիների դժվարություններին միշտ էլ հավատարիմ եմ մնացել այն բեմին, որտեղից որ սկսել եմ իմ բեմական ուղին»:
Ժենյա Ավետիսյան

Հուլիսի 16-ը հայ թատրոնի և կինոյի ամենահմայիչ դերասանուհիներից մեկի` ՀՀ ժողովրդական արտիստուհի Ժենյա Ավետիսյանի ծննդյան օրն է:

Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրինությունը և ողջ աշխատակազմը շնորհավորում են մեր կինոյի և թատրոնի երևելի արտիստուհուն, բեմական մեծ հմայքով օժտված դերասանին:
Ժենյա Ավետիսյանն իր դերասանական կենսագրությունը սկսել է 1960-ականների սկզբներին` Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետն ավարտելուց հետո ընդգրկվելով Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնի դերասանախմբում: Մոտ կեսդարյա բեմական ճանապարհ, որի մի ահռելի հատվածը նա անցել է իր վաղամեռիկ ամուսնու` տաղանդավոր դերասան Յուրի Ամիրյանի հետ: Ժենյա Ավետիսյանը Մայր թատրոն եկավ այն ժամանակ, երբ այստեղ երիտասարդ դերասանուհիների կարիքը շատ էին զգում, երբ ողջ երկրում սկիզբ առած բարեփոխումները, որոնք բնութագրվեցին «խրուշչովյան ձնհալ» արտահայտությամբ, նորանոր իրողություններ էին հաստատում, պարտադրում յուրովի գնահատել հատկապես գեղարվեստական մշակույթը:
 

Վարդան Աճեմյանն արդեն բեմադրել էր Վ. Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսը` այսպես սկիզբ դնելով թատերական նորարարությանը: Գրականության, թատրոնի, կերպարվեստի, կինոարվեստի, երաժշտության ասպարեզներում ինքնահատուկ խիզախումների և նորացումների ընթացող սերնդին «վաթսունականցիներ» կոչեցին, իսկ Ժենյա Ավետիսյանը եկավ ու միացավ այդ սերնդին` թատրոն բերելով նոր արտահայտչականություն, խաղային նոր որակներ, որոնք, շարունակությունը լինելով ազգային դասական դերասանական դպրոցի հաստատած ավանդույթների, իրենց վրա կրում էին եվրոպական և ռուսական դերասանական արվեստների ազդեցությունները` յուրովի վերանայելով Կ. Ստանիսլավսկու տեսությունը, կարևորելով խաղային ներշնչանքի և բարձր ցուցադրականության դրույթները:


Առաջին իսկ դերից դերասանուհու համար առաջնայինը եղավ զգացմունքը, զգացմունքայինը, որն էլ ցանկացած դեր-կերպարի հոգեբանական ավարտունության երաշխիքն էր դառնում: «Ես զգացմունքային մարդ եմ, ինչպե՞ս կարող եմ ապրել ու խաղալ կանոններով: Չէ´, չեմ սիրում, ես իմպրովիզի դերասան եմ, բեմում սիրում եմ անակնկալներ: Էլ ի՞նչ դերասան, որ երևակայություն չունենա: Չեմ սիրում, երբ ռեժիսորը դերդ մանրակրկիտ մատուցում է քեզ, էլ ո՞ւր մնաց շնորհքդ, հոգուդ ու կամքիդ ազատությունը, քո՞նը ուր մնաց: Ես պետք է ազատ խաղամ: Սա քմահաճույք չէ, այլ ինքնադրսևորում: Աշխատել եմ Արմեն Գուլակյանի, Վարդան Աճեմյանի, Հրաչյա Ղափլանյանի, Խորեն Աբրահամյանի հետ: Ամեն մեկն իրենն է թելադրել: Ճիշտ է, նրանք մեծագույն ուսուցիչներն են եղել, սակայն դերասանը պետք է ունենա անհատականություն, պետք է վերցնի այն, ինչ տալիս է ռեժիսորը, բայց և ավելացնի իրենը: Թատրոնը դրանով է հետաքրքիր, որ խաղդ օր օրի կարող ես հղկել, մշակել, դարձնել կատարյալ: Այսօր, երբ հետադարձ հայացք եմ գցում անցյալի վրա, զարմանում եմ, թե որքան բան եմ սովորել արվեստի մեծերից, որքան երջանիկ եմ, որ ապրել եմ նրանց կողքին: Գուլակյանն ասում էր. «Թատրոնը շատ խոչընդոտներ ունի, զգո´ն եղեք, ճի´շտ պահեք ձեզ թատրոնում»: Այդ խոսքերն առ այսօր հնչում են իմ ականջներում: Ե ´վ նա, և´ Ղափալանյանը մեր մեջ տեսան ինչ-որ լավ ու կարևոր բան: Ես շատ անմիջական էի, դրա համար էլ շահեցի նրանց վստահությունը, սերն ու համակրանքը: Ապրում ես իսկապես այն ժամանակ, երբ վայելում ես ուրիշների համակրանքը: Տառապել, ապրել ու ապրեցնել. ահա դերասանի առաքելությունը»- գրել է դերասանուհին`այսպես բացատրելով Ստանիսլավսկու «սիստեմի» վերանայման անհրաժեշտությունն իր ստեղծագործության մեջ:
Ազգային ակադեմիական թատրոնում դերասանուհի Ժենյա Ավետիսյանը ստեղծել է մոտ հիսուն դերատիպար, որոնցից առանձնացել են Բիանքան` Շեքսպիրի «Օթելլո», Ինկեն Պետերսը` Գ. Հաուպտմանի «Մայրամուտից առաջ», Սալոմեները` Գ. Սունդուկյանի «Էլի մեկ զոհ» և «Քանդած օջախ», Էփեմիան` «Պեպո», Նադինկան` «Կտակ», Լիդոչկան` Ա. Սուխովո-Կոբիլինի «Դատական գործ», Վարդուհին` Ա. Պապայանի «Աշխարհն, այո, շուռ է եկել», Որմիզդուխտը` Պ. Զեյթունցյանի «Ավերված քաղաքի առասպելը», Վալյան` Ժ. Հարությունյանի «Հարսնացուն հյուսիսից», Ժենյա Կամիլկովան` Բ. Վասիլևի «Արշալույսներն այստեղ խաղաղ են» և ուրիշներ, որոնցից յուրաքանչյուրը դերասանուհու անհատականության դրոշմն ունի իր վրա:
Այս կերպարները վկայում են դերասանուհու ստեղծագործական ընդգրկումների ազատության, գեղարվեստական-գեղագիտական տարբեր սկզբունքների ներհյուսումների մասին: Ժենյա Ավետիսյանի գլխավոր ձեռքբերումները կապակցվում են ազգային խաղացանկին, որն էլ հնարավորություն է տվել մղվելու դեպի ազգային տիպական բնավորության սահմանների ընդլայնումը, դեպի բնութագրական և հոգեբանական պարադոքսները: Եվ այս ամենը մատուցվել է մերթ ցայտուն գրոտեսկայնությամբ` վերականգնելով Օլգա Գուլազյանի ավանդույթները մեր թատրոնում, մերթ նուրբ քնարականությամբ և դրամատիկական ընդգծված շեշտավորումներով` այսպես Ժենյա Ավետիսյանին հռչակելով Մետաքսյա Սիմոնյանի հետևորդը մեր թատրոնում:
Անվանի դերասանուհու ստեղծագործության մեջ առանձնակի տեղ են գրավում նրա ասմունքն ու կինոկրկնօրինակումները: Ժենյա Ավետիսյանը ասմունքի արվեստում ևս հոգևոր ուսուցիչ ընդունեց Մետաքսյա Սիմոնյանին, սակայն աստիճանաբար հեռանալով` ստեղծեց սեփական դպրոցը, երբ ցանկացած գրական ստեղծագործություն վերածվում է յուրատեսակ դրամատիկական մենախոսության` երբեմն խոսքին միահյուսելով երգը: Ազգային կինեմատոգրաֆում ևս ահռելի ներդրում ունի Ժենյա Ավետիսյանը, իսկ նրա ամենացայտուն կինոկերպարը Նատոն է Սերգեյ Իսրայելյանի «Գիքորը» ֆիլմում:
Լևոն Մութաֆյան
Աղբյուր՝ Hayernaysor.am /Արխիվ/





 
ԱՆՎԵՐԱԴԱՐՁ ԱՊԱԳԱ

ԱՆՎԵՐԱԴԱՐՁ ԱՊԱԳԱ
ԱՐՇԱԿ ԹԱԳԱՎՈՐ

ԱՐՇԱԿ ԹԱԳԱՎՈՐ
   
ԲԵՌՆԱՐԴԱՆ ԵՎ ՆՐԱ ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ

ԲԵՌՆԱՐԴԱՆ ԵՎ ՆՐԱ ԱՂՋԻԿՆԵՐԸ
ԳՈՅԱ

ԳՈՅԱ
   
ԵՍ ՄԻ ԾԱՌ ԵՄ ԾԻՐԱՆԻ

ԵՍ ՄԻ ԾԱՌ ԵՄ ԾԻՐԱՆԻ
ՀԻՆ ԱՍՏՎԱԾՆԵՐ

ՀԻՆ ԱՍՏՎԱԾՆԵՐ
   
ԵԶՈՊՈՍ

ԵԶՈՊՈՍ
ԵՂԵԳՆՈՒՀԻ

ԵՂԵԳՆՈՒՀԻ
   
ԾԱՌԵՐԸ

ԾԱՌԵՐԸ
ԵՐՋԱՆԻԿ ԱՎԱՐՏ

ԵՐՋԱՆԻԿ ԱՎԱՐՏ
   
ԻՄ ԾԱՂԿԱԾ ԴԵՂՁԵՆԻ

ԻՄ ԾԱՂԿԱԾ ԴԵՂՁԵՆԻ

ՏՐԱՄՎԱՅ  ‹‹ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ››

ՏՐԱՄՎԱՅ  ‹‹ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ››
   
ԿԻՆԸ ԱՆՁՐԵՎԻՑ ՀԵՏՈ

ԿԻՆԸ ԱՆՁՐԵՎԻՑ ՀԵՏՈ
ԿՈՎԿԱՍԻ ԿԱՎՃԵ ՇՐՋԱՆ

ԿՈՎԿԱՍԻ ԿԱՎՃԵ ՇՐՋԱՆ
   
ՊԱՏՎԻ ՀԱՄԱՐ

ՊԱՏՎԻ ՀԱՄԱՐ
ՏՐԱՄՎԱՅ  ‹‹ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ››

ՏՐԱՄՎԱՅ  ‹‹ՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ››
   
ՄՈՒՍԱ ԼԵՌԱՆ 40 ՕՐԸ

ՄՈՒՍԱ ԼԵՌԱՆ 40 ՕՐԸ
ՈՏՔԻ', ԴԱՏԱՐԱՆՆ Է ԳԱԼԻՍ

ՈՏՔԻ', ԴԱՏԱՐԱՆՆ Է ԳԱԼԻ
   
ՋՈՆ ԱՐՔԱ

ՋՈՆ ԱՐՔԱ
ՄԵՐ ԾՆՈՂՆԵՐԻ ՆԵՎՐՈԶՆԵՐԸ

ՄԵՐ ԾՆՈՂՆԵՐԻ ՆԵՎՐՈԶՆԵՐԸ
   
Մեծ անտառի զավակները

ՄԵԾ ԱՆՏԱՌԻ ԶԱՎԱԿՆԵՐԸ
ՀԱՐՅՈՒՐ ՏԱՐԻ ԱՆՑ

ՀԱՐՅՈՒՐ ՏԱՐԻ ԱՆՑ
   
ՄԱԴԱԳԱՍԿԱՐ

ՄԱԴԱԳԱՍԿԱՐ

մանկական հեքիաթ-մյուզիքլ
1մասից
ՎԱԽԻ ՄԵՋ


ԴԵՊՔ ՄԵՏՐՈՅՈՒՄ


   
   

 
 
«ՊԵՊԵՈՆ» ԿՐԿԻՆ ՄԱՅՐ ԹԱՏՐՈՆԻ ԲԵՄՈՒՄ
Հայաստանի տարածքում առաջին պետական թատրոնը, որը հետագայում Գաբրիել Սունդուկյանի անունով կոչվեց, 1922թ. հունվարին բացեց իր վարագույրը «Պեպո» պիեսի ներկայացումով:
Այս օրերին մայր թատրոնը վերանորոգման մեջ է, սակայն դա չի խանգարում թատրոնի ստեղծագործական վերելքին և այժմ կրկին բեմադրվում է «Պեպո»-ն /բեմադրությունը՝ Արմեն Էլբակյանի/, որը տարիներ առաջ հռչակվեց որպես ծնննդյան վկայագիր և ծրագրային արժեք:

 
          ԲԵՄԱԴՐՎՈՒՄ Է ՆՈՐ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՄ՝
                                 «ՔԱՐԱԿԱՊ»

Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում բեմադրվում է նոր ներկայացում՝ ժամանակակից արձակագիր Հրաչ Բեգլարյանի «ՔԱՐԱԿԱՊ»-ը: Նոր ներկայացումն անրադառնում է 1990-ական թվականներին մղված Արցախյան գոյամարտին:
Ռեժիսոր Դավիթ Հարությունյան:


Լոս Անջելես. «Ալեքս» Թատերասրահ
      
Գ. ՍՈՒՄՆԴՈՒԿՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱԿԱՆ ՄԱՅՐ ԹԱՏՐՈՆԸ
ԼՈՍ ԱՆՋԵԼԵՍՈՒՄ

Թատերախումբը ներկայացավ Պ. Զեյթունցյանի հայոց ցեղասպանությանը նվիրված ստեղծագործությունով` հիմնված
իրական փաստերի վրա
«ՀԱՐՅՈՒՐ ՏԱՐԻ ԱՆՑ»